Archeologie Betuweroute Hout uit Middeleeuws Malburg te Kerk-Avezaath
Rapportnummer 062
| Publicatiedatum 01 januari 1998
Auteur Vermeeren C. & L.I. Kooistra
Download rapport
Overeenkomstig het DO is op de vindplaats `Huis Malburg' onderzoek verricht aan constructiehout,gebruiksvoorwerpen en een aantal niet zichtbaar bewerkte stuken hout. Daarnaast is dendro-chronologischonderzoek verricht aan beschoeiingen van vier aangetroffen waterputten. Op de vindplaats is geenhoutskoolonderzoek verricht.Het onderzochte hout is in de eerste plaats afkomstig van de beschoeiing en de vulling van vierwaterputten. Twee van de waterputten waren beschoeid met uitgeholde boomstammen (boomstamput 1 enboomstamput 2), de andere met hergebruikte duigen tonnen (tonput 1 en tonput 2) waarvan deksel enbodem verwijderd waren.Door de Stichting RING daterend onderzoek aan het hout van de waterputten verricht. De veldatum voorboomstamput 1 blijkt te liggen ligt tussen 1058-1065 AD (MAW010). Van boomstamput 2 zijn tweedateringen beschikbaar. Voor monsternummer MAW020 ligt de veldatum op 1062 ± 8 AD. Voor monsterMAW030 ligt de veldatum op 1049 ± 6 AD. Van beide tonputten zijn duigen gedateerd. Van tonput 1 isvastgesteld dat de veldatum van de boom die voor het maken van de duigen is gebruikt na 1091 AD ligt(monster MAWA2). Voor de duigen van tonput 2 geldt een veldatum van na 1115 AD (monsterMAWA123).In alle vier de waterputten werden twee beschoeiingselementen boven elkaar aangetroffen: het grondwaterzat kennelijk diep. Door de gemiddeld lage grondwaterstand zijn de bovenste beschoeiingselementenslechts ten dele bewaard gebleven.Van tonput 1 werden de duigen van beide tonnen tijdelijk opgeslagen in een waterbassin. Dit voldeeduitstekend totdat de winter naderde en daarmee de vorstkans toenam. Als de drijfnatte duigen zoudenbevriezen, zou de soortdeterminatie bemoeilijkt kunnen worden door de verwoestende werking vanijskristallen op de houtstructuur. IJsvorming tast ook de kwaliteit van de aanwezige bewerkingssporenaan. Daarom is nog voor de winter 1997/1998 het hout van de tonputten onderzocht op houtsoort enbewerkingssporen. Ook de losse houtvondsten die in de putten zijn aangetroffen, zijn toen onderzocht. Detwee boomstamputten zijn in het voorjaar van 1997 gevonden en daardoor in een later stadiumonderzocht. Naast het houtonderzoek van de vier waterputten, zijn nog 99 stukken hout gedetermineerddie uit andere sporen afkomstig zijn. Een deel van dit hout is als afvaldump langs de oever van de Daveraangetroffen. Het onderzoek is ten dele op de vindplaats zelf uitgevoerd en ten dele in het laboratoriumvan BIAX Consult in Amsterdam.1.1 ONDERZOEKSVRAAGSTELLINGENDe onderzoeksvraagstellingen sluiten aan bij de algemene onderzoeksvraagstellingen die voor hetarcheobotanisch onderzoek op de vindplaats zijn geformuleerd (zie 1.1). Specifieke vragen die bij hethoutonderzoek een rol speelden waren:- welke houtsoorten zijn in de beschoeiing van de waterputten, in de overige constructies en voor de voorwerpen gebruikt?- is er een verband tussen de houtsoort en het betreffende constructie-element/voorwerp?- hoe zijn de elementen/voorwerpen gemaakt?- uit welk onderdeel van de boom is het gemaakt. Welke bewerkings- en eventuele gebruikssporen zijn zichtbaar en wat zegt dat over de fabricage en het gebruik. BIAXiaal 62 2- welke houtsoorten zijn in het natuurlijke, niet zichtbaar bewerkte hout gevonden?Aan de hand van deze heel praktische vragen kan informatie verkregen worden over de vaardigheden vande Middeleeuwse mens inzake het bewerken van hout. Daarnaast kan het houtonderzoek bijdragen aan hetreconstrueren van de vegetatie in de omgeving van Malburg. Hierbij moet echter wel een kanttekeninggeplaatst worden. Uit onderzoek, waaronder ook historisch onderzoek, is gebleken dat in Middeleeuwsecontext veel transport van hout over lange afstanden plaats vond (zie onder andere Groenman-vanWaateringe 1988), zodat het maken van een reconstructie van de lokale vegetatie beduidend wordtbemoeilijkt. Naast deze wetenschappelijk, inhoudelijke vragen vroeg het opgravingsteam van Malburg aan BIAXConsult om advies over de conservering van een aantal objecten en over dendrochronologisch onderzoek.